ความสมดุลของร่างกาย

ความสมดุลของร่างกาย ตามทฤษฎีแพทย์แผนไทย

เราทราบกันดีว่าร่างกายของเราประกอบไปด้วยธาตุทั้งสี่ คือ ดิน น้ำ ลม ไฟ
ซึ่งทางการแพทย์แผนจีน ยังมีธาตุไม้ และธาตุทอง ซึ่งแต่ละภูมิภาคอาจมีความแตกต่างกันไป
ตามความรู้ ความสามารถของปราชญ์ผู้รู้ ได้วางแนวทางไว้
สิ่งที่เหมือนกัน คือการวิเคราะห์ความเจ็บป่วยของมนุษย์ มาจากฐานเดียวกัน
คือเกิดจากการเสียสมดุลของธาตุ ที่ประกอบขึ้นเป็นร่างกายของแต่ละคน เป็นสำคัญ
ธาตุทั้งสี่ต้องตั้งอยู่ในภาวะสมดุลร่างกายจึงจะปกติไม่เจ็บป่วย
โดยธาตุดิน อาศัยน้ำ ให้ชุ่มและเต่งตึง พอเหมาะ
อาศัยลมพยุงให้คงรูป และเคลื่อนไหว อาศัยไฟให้พลังงานอุ่นไว้
น้ำต้องอาศัยดิน เป็นที่เกาะกุมซับไว้มิให้ไหลเหือดแห้งไปจากที่ที่ควรอยู่
อาศัยลมทำให้ไหลซึมทั่วร่างกาย ลมต้องอาศัยน้ำและดินเพื่อเผาผลาญให้เกิดพลัง
ไฟต้องอาศัยน้ำเพื่อการเผาผลาญที่พอเหมาะ ไฟทำให้เคลื่อนที่ไปได้
ในขณะที่ลมสามารถทำให้ไฟลุกโชนเผาผลาญมากขึ้นได้
จะเห็นได้ว่าธาตุทั้งสี่ ต่างอาศัยซึ่งกันและกัน ขาดสิ่งหนึ่งสิ่งใดไปไม่ได้
หากมีความแปรปรวน เสียสมดุลขึ้นได้แก่ หย่อน กำเริบ หรือพิการ
จำทำให้ร่างกายไม่สบาย เกิดเป็นโรคขึ้นได้

การเสียสมดุลยังขึ้นอยู่กับความสมดุลของธาตุทั้ง 4 ที่อยู่ภายนอกอีกด้วย
กล่าวคือ ธาตุดิน ได้แก่พื้นดินหรือต้นไม้ หากต้นไม้น้อยลงเพราะป่าถูกทำลายเสียหาย
ดินย่อมพังพินาศไม่สามารถเก็บน้ำไว้ได้ น้ำย่อมไหลไปโดยเร็วหรือถูกไฟ
ได้แก่ แสงแดดเผากลายเป็นไอน้ำหมด ไอน้ำทำให้เกิดการเคลื่อนไหวของอากาศ
เกิดลมที่แปรปรวนกระทบต่อลมอันเป็นปกติ เกิดพายุพัดรุนแรง
ป่าและต้นไม้เป็นธาตุดินไม่สามารถต้านแรงลม ทำให้ดินพังไปมากขึ้นอีก
ลมพัดพาฝนมาเกิดน้ำบ่าท่วม ดินยิ่งพังและเก็บน้ำไม่ได้ เมื่อถึงยามหน้าแล้ง
ความชุ่มชื้นก็หมดไปอย่างรวดเร็ว ธาตุไฟก็จะมากขึ้นเกิดการแผดเผา
ประกอบกับขาดต้นไม้บังแดดโลกก็ยิ่งร้อนขึ้น ความแห้งแล้งก็ตามมา
เกิดการชาดน้ำ หากธาตุ 4 ภายนอกเป็นเช่นนี้  เรียกว่า เกิดมหาสันนิบาต
ย่อมส่งผลต่อธาตุภายในร่างกายเกิดการเจ็บป่วย
เรียกว่าธาตุภายในเสียสมดุลกับธาตุภายนอกนั้นเอง

นอกจากนี้อิทธิพลของฤดูกาลก็มีผลทำให้ร่างกายแปรปรวนได้เช่นกัน
เช่น ฤดูร้อนเจ็บปวดด้วยธาตุไฟ
ฤดูฝนเจ็บป่วยด้วยธาตุลม
ฤดูหนาวเจ็บป่วยด้วยธาตุน้ำ

การเปลี่ยนแปลงของอายุในวัยต่างๆ ซึ่งมี 3 ช่วงคือ ปฐมวัย อายุระหว่าง 0-6 ปี
มัชฌิมวัย คือ  อายุระหว่าง 16-32 เป็นโรคทางธาตุไฟ
ปัจฉิมวัย  คืออายุตั้งแต่ 32 ปีขึ้นไป เกิดโรคทางธาตุลม
เพราะธาตุทั้ง 4 ทยอยกันเสื่อม แม้ในวัยต้นๆ อาจจะยังไม่แสดงอาการ
แต่เมื่ออายุเพิ่มขึ้น ความแข็งแงของกล้ามเนื้อเริ่มเสื่อมลง
การแบ่งวัยแบบไทยๆ เป็นการเตือนสติไม่ให้ประมาทในการดำรงชีวิต
ให้เริ่มรอบคอบในการดำรงชีวิต ในการกินอยู่หลับนอน
ต้องรอบขอบและต้องสอดคล้องกับธรรมชาติอย่างมีสติอยู่เสมอ